قنات آن هنوز پرداخته نشده ، هنگامهء بلوچيه آن را در حكم بئر معطله انداخت . حالا كه الحمد للّه تعالى از فر دولت همايونى روح العالمين فداه ، ساحت ايران در سايهء امن و امان غنوده ، و قلوب مسلمين از تطرق هرگونه آشوب آسوده ، حاجى ابراهيم تاجر يزدى در مقام ابتياع اين قنات برآمده و خيال آبادى اينجا را دارد . ولى طائفه كراقلى از بيع آن ابا نموده ، خود مىخواهند قنات را به اتمام رسانده ، محل را آباد نمايند . روز دوشنبه چهارم : شبگير نموده ، يكساعت از روز گذشته به رباط ساغند منزل شد . مسافت شش فرسخ بود . هواى بسيار خوشى دارد . اينجا آبادى بيش از ساير رباطات است . بانى اين رباط مرحوم حاجى محمد وليميرزا بوده ، الحق رباطى بامعنى است . قريب يك سنگ آب شيرين دارد كه قنات آن از ميان قلعه جاريست ، داخل رباط شده ، مىگذرد . در دو فرسخى اين رباط مزرعهء مغستان است . اينجا نخل را مغ مىگويند . چون آن مزرعه نخلستان دارد ، به مغستان موسوم شده است . [ رباط ساغند ] امّا ساغند : از قرار مذكور در اصل ساوج بوده ، شاه عباس ماضى عليه الرحمه كه از اين راه به مشهد مقدس مشرف مىشده ، در هر منزلى قناتى احداث نموده ، چون غالبا مياه قنوات اين صفحات شور بود و آب اين قنات شيرين برآمده ، آن را به تركى سوقند ناميده‌اند و رفته‌رفته در ثبت دفاتر مباركه ساغند به قلم آمده است . ملا حسنعلى ساغندى اسم بنده را شنيده و شناخته با جمعى ريش سفيدان محل و احفاد خود به ديدن آمد . پيرمردى قوى بنيه ، بىدندان است . در اثناى صحبت از كرامات شاهزاده قاسم ابن عباس ابن على ابن ابيطالب سلام اللّه عليهم كه مزار سوغند است ، چند فقره ذكر نموده . از جمله آنكه قلمدانى در اين مكان ناپديد شده و گمان سرقت آن به شخصى قاصد كه از مشهد به يزد روانه بود ، مىرفت . او را كافته « 35 » قلمدان را نيافته بودند ، و بالاخره او را در برابر امامزاده قسم داده ، رها نموده بودند . قاصد رفت و خبر آمد كه در يك فرسخى مرده است . ثانيا مخلفه او را كاوش نمودند ، قلمدان را در مشك آب يافتند . نان و گوشت و لبنيات اينجا به هم مىرسد . عصر امروز باز ملا حسنعلى و اتباع او آمدند و به اتفاق به زيارت امامزادهء ( ع ) [ مذكور ] رفتيم . با آنكه مخروبه و خالى از حلل و زيور است ، خيلى باشكوه و عظمت به نظر آمد . سنگى به خط كوفى محكوك در

--> ( 35 ) - كافته : كاويدن ، جستجو .